ମିଛ କାହାଣୀ ବନ୍ଦ କର, ଦେଶର ପରିଵେଶୀୟ ନିରାପତ୍ତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କର: ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଶାସକ ମାନଙ୍କ ଦାବୀ

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭, ୨୦୨୬

ସରକାରଙ୍କୁ ଲେଖିଥିବା ଏକ ଖୋଲା ଚିଠିରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀମାନେ “ଭାରତର ପରିବେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଥିବା ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା କବଚକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ କରାଯାଉଥିବା” ନେଇ ପ୍ରତିବାଦ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଅଧିକ ରାସ୍ତା, ଅଧିକ କୋଠାବାଡ଼ି, ନୂଆ ସହର, ଖଣି, ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବିନାଶକୁ ଆଜିକାଲି ଯେଉଁ ବିକାଶର ମିଥ୍ୟା ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଉଛି, ତାହା ବଦଳରେ ସରକାର ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉଭୟ ଦେଶର ପରିବେଶଗତ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଚିତ୍ର: tribe.article-14.com

ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ସଂସଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୪-୧୫ ରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ମଧ୍ୟରେ ସରକାରୀ ମଞ୍ଜୁରୀ କ୍ରମେ ୨,୧୫,୯୪୩ ହେକ୍ଟର ଜଙ୍ଗଲ ଜମିକୁ ଅଣ-ଜଙ୍ଗଲୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖରେ ପୂର୍ବତନ ସାମସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ‘କନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନାଲ କଣ୍ଡକ୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍’ (CCG) ଦ୍ୱାରା ସରକାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଖୋଲା ଚିଠିରେ ଏହି ତଥ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରାଯାଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିସାରିଥିବା ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଓ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ସର୍ଭିସର ଏହି ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀମାନେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଜମିର ପ୍ରାୟ ୬୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶ (୨,୧୫,୯୪୩ ହେକ୍ଟର) ଖଣି, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍, ଜଳସେଚନ ଓ ରାସ୍ତା ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି। ସମ୍ପ୍ରତି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତରର ଗତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହୋଇଛି।

ବିକାଶମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ ନାମରେ ବ୍ୟାପକ ସରକାରୀ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ଖବରକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରି, ଏହି ଚିଠିରେ ପରିବେଶ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ରାଜ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ସଂସଦରେ ଦେଇଥିବା ଉତ୍ତରକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ପତ୍ରରେ ଆହୁରି କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ୨୦୧୪-୧୫ ରୁ ୨୦୧୮-୧୯ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ମୋଟ ୭୪,୭୦୫.୬୮ ହେକ୍ଟର ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ (୨୦୧୯-୨୦ ରୁ ୨୦୨୩-୨୪) ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୨୯ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୯୬,୧୧୨.୯୦ ହେକ୍ଟରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଯଦି ଏହି ଗତି ଜାରି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର ୧,୧୦,୦୦୦ ହେକ୍ଟର ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ପରିବେଶଗତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସଂବେଦନଶୀଳ ହିମାଳୟ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯେପରିକି ସିକିମ୍, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଆଦିରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଆହୁରି ଅନେକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗକୁ ଆସୁଛି, ଯାହାର ସବୁଠାରୁ ଭୟାନକ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ୧୩,୦୦୦ ହେକ୍ଟରରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷାଜଙ୍ଗଲ (Rainforest) କାଟି ପ୍ରାୟ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଗଛ ନଷ୍ଟ କରିବାର ଯୋଜନା।

ଏହି ଚିଠିରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ, ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ବଦଳରେ ଯେଉଁ କ୍ଷତିପୂରଣମୂଳକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ (Compensatory Afforestation) କରାଯିବା କଥା, ତାହା ହୁଏତ କରାଯାଉନାହିଁ, କିମ୍ବା କରାଗଲେ ବି ତାହା ସଫଳ ହେଉନାହିଁ। ଏପରିକି କେତେକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ; ଯେପରିକି ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବରର ବର୍ଷାଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ବଦଳରେ ୪,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଶୁଷ୍କ ହରିୟାଣାରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା।

ଏହି ଚିନ୍ତାଜନକ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (National Parks) ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ (PAs) ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଇକୋ-ସେନ୍ସିଟିଭ୍ ଜୋନ୍ (ESZs) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜମିକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଉଛି। ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ ‘ନ୍ୟାସନାଲ ବୋର୍ଡ ଫର୍ ୱାଇଲ୍ଡଲାଇଫ୍’ର ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ କମିଟି (SC-NBWL)ର ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ଗଠିତ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍ଥା। ହେଲେ ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ ୨୦୧୪ ପରଠାରୁ SC-NBWL ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ୯୭% ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦିଆଯାଇଛି। କେବଳ ୨୦୨୪ ଓ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଚାରୋଟି ବୈଠକରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ESZ ଭିତରେ ଥିବା ୫,୮୨୪ ହେକ୍ଟର ଜମିକୁ ଅଣ-ଜଙ୍ଗଲୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁର କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତି ବୈଠକରେ ୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିଛି। ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ, ପାହାଡ଼ ଖୋଳା (Quarrying), ମୋବାଇଲ୍ ଟାୱାର, ସୁଡ଼ଙ୍ଗ, ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର, ରେଳ ଲାଇନ୍, ସିନ୍ଥେଟିକ୍ ଅର୍ଗାନିକ୍ କେମିକାଲ୍ ନିର୍ମାଣ ယူନିଟ୍, ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ପାର୍କ, ମନ୍ଦିର, ହେଲିପ୍ୟାଡ୍, ଖଣି, ହୋଟେଲ୍, ଆପାର୍ଟମେଣ୍ଟ ଆଦି ପାଇଁ ଏହି ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇଛି—ଯାହା କୌଣସି ଗୁଣରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀର ହିତ ସାଧନ କରେନାହିଁ। ଆହୁରି ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ହେଉଛି, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ମଞ୍ଜୁରୀର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି: ୨୦୧୯ରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ୯୧ଟି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୪ରେ ଏହା ୩୭୮ ଏବଂ ୨୦୨୫ରେ ୩୧୨କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ମୋଟ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳର ମାତ୍ର ୫.୪% ଏବଂ ଅନେକ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ, ଯାହା ଦେଶକୁ ଜଳ ଓ ପରିବେଶଗତ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଏ। ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବାସସ୍ଥଳୀର ଏହି ବିଭାଜନ (Fragmentation) ଦେଶର ‘ସବୁଜ ଫୁସଫୁସ’ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ହ୍ରାସ କରୁଛି।

ଏହା କିପରି ହେଲା?

ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରାଯିବା ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ରୁଲିଂ/ରାୟ ଯୋଗୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରି ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ, ଖଣି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ୨୦୨୩ରେ ଜଙ୍ଗଲର ସଂଜ୍ଞାକୁ ଏପରି ଭାବେ ବଦଳାଯାଇଛି ଯାହା ବ୍ୟାପକ ଜଙ୍ଗଲ ଜମିକୁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରୁଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ହସ୍ତାନ୍ତରକୁ ସହଜ କରିଦେଉଛି।

ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଆବଶ୍ୟକ ଜଙ୍ଗଲ ମଞ୍ଜୁରୀ ନନେଇ ଆଗେଇ ଚାଲିଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ମାମୁଲି ଜୋରିମାନା ଆଦାୟ କରି କିମ୍ବା ଉଲ୍ଲଂଘନକାରୀଙ୍କୁ ତିନିରୁ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ କ୍ଷତିପୂରଣମୂଳକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବାର ଶର୍ତ୍ତ ରଖି ନିୟମିତ (Regularise) କରାଯାଉଛି। ଏହା ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଇନଗତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧୀ, ଯାହା କହେ ଯେ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ଆକଳନ (EIA) କରାଯିବା ଉଚିତ, ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିବା ପରେ ନୁହେଁ। ୧୯୮୦ର ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ ସଂଶୋଧିତ ହୋଇ ୨୦୨୩ରେ ‘ବନ (ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନ) ଅଧିନିୟମ’ ଆସିବା ପରେ, ପରିବେଶ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କେବଳ ଦୁଇ ବର୍ଷ (୨୦୨୪-୨୫ ଓ ୨୦୨୫-୨୬) ମଧ୍ୟରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୨୨,୫୬୨ ହେକ୍ଟର ଜଙ୍ଗଲ ଜମିକୁ ଅଣ-ଜଙ୍ଗଲୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ଦେସାରିଛି। ଏହା ୨୦୧୯-୨୪ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ୧୯,୨୨୩ ହେକ୍ଟର ଏବଂ ତା’ ପୂର୍ବ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ୧୪,୯୪୧ ହେକ୍ଟର ତୁଳନାରେ ଅନେକ ଅଧିକ।

ପତ୍ରରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ SC-NBWL ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ “ତାହା ନିକଟରେ ରଖାଯାଉଥିବା ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଜମି ହସ୍ତାନ୍ତର ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଉଛି। ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ ନିନ୍ଦନୀୟ ଯେ ଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ୩୦ରୁ ଅଧିକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଛି କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା “ବିକାଶମୂଳକ” ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକର ଜମି ସହଜରେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇପାରିବ। ଏଥିରେ ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବରର ମେଗାପୋଡ୍ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଏବଂ ଗାଲାଥିଆ ବେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି—ଯଦିଓ ଗାଲାଥିଆ ବେ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ମହାସାଗରର ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ବିଶାଳକାୟ ‘ଲିଦରବ୍ୟାକ୍’ କାଚିମଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଜନନ ସ୍ଥଳ।”

ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ)ଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରତି ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ୧୯୮୬ ପରିବେଶ (ସୁରକ୍ଷା) ଆଇନ ଅଧୀନରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କୌଣସି ବୈଧ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଜାରି କରାଯାଏ, ତେବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇସାରିଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିବେଶ ମଞ୍ଜୁରୀ (post-facto ECs) ଦେବା ଆଇନଗତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଏହି ରାୟ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସୁଧାରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରୁଛି, ଯାହା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନକୁ ନିୟମିତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଉଛି। ଆଦାଲତ ଭାରତର ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ପୂର୍ବ ସାବଧାନତା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ’ (କ୍ଷତି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ରୋକିବା) ବଦଳରେ “ପ୍ରଦୂଷଣ କର ଓ ଜରିମାନା ଦିଅ” ମୋଡେଲ୍‌କୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପୂର୍ବ ଅନୁମତି ନନେଇ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଦେଖାଇ କେବଳ ଜୋରିମାନା ଦେଇ ନିଜର ବ୍ୟବସାୟ ଜାରି ରଖିପାରୁଛନ୍ତି।

ପ୍ରତିଦିନ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ନୂଆ ନୂଆ ଅବିବେକୀ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସୁଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଆସାମ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାଜିରଙ୍ଗା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଇକୋ-ସେନ୍ସିଟିଭ୍ ଜୋନ୍ (ESZ)କୁ ୧୦ କିଲୋମିଟରରୁ ୧ କିଲୋମିଟରକୁ ହ୍ରାସ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ୟାନର ନିକଟତର ଅଞ୍ଚଳରେ ଇଟାଭାଟି, ପଥର କ୍ରସର, ହୋଟେଲ, ବ୍ୟବସାୟିକ ଗୋଦାମ ଆଦି ଚାଲିପାରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗଣ୍ଡା ବଂଶ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ, ଯାହାକୁ ଆଦୌ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଉଛି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ବଡିଗାର୍ଡ ପରେଡ୍ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ରିଜ୍‌ର ୧୨.୬ ହେକ୍ଟର ଜମିର ବ୍ୟବହାର, ଯାହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଦିଲ୍ଲୀର ଏହି ‘ସବୁଜ ଫୁସଫୁସ’ ଆହୁରି ନଷ୍ଟ ଓ ବିଭାଜିତ ହୋଇଯିବ।

ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣ ଅର୍ଥ ହିଁ କ’ଣ ବିକାଶ?

ସମ୍ପ୍ରତି “ବିକାଶ” ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଜୋର୍ ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣାରୁ ସୃଷ୍ଟି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାବି ନିଆଯାଉଛି ଯେ ରାସ୍ତା, ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଖଣି ଆଦି ହିଁ ଦେଶର ପ୍ରଗତି ନିଶ୍ଚିତ କରିବ। ଏହି ବୁଝାମଣା ନାହିଁ ଯେ ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଜଙ୍ଗଲ, ସମୃଦ୍ଧ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଏକ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ପରିବେଶ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସମ୍ପ୍ରତି ଜାରି ହୋଇଥିବା ପରିବେଶ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନ, ନିୟମ ଏବଂ “ବିକାଶ ଅନୁକୂଳ” ନ୍ୟାୟିକ ରାୟଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଦୃଢ଼ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଛି।

୭୦୦ରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଦେଶ ପାଇଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆବଶ୍ୟକ, କିନ୍ତୁ ତାହା ପରିବେଶଗତ ସୁରକ୍ଷାର ବଳିଦାନ ଦେଇ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଦେଶକୁ ବିପଦ ମୁହଁକୁ ନେଇଯିବ, ଯାହାର ପ୍ରମାଣ ଦେଶସାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ବ୍ୟାପକ ଭୂସ୍ଖଳନ, କାଦୁଅ ଅସଡ଼ା, ଚିନ୍ତାଜନକ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ (AQI), ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ, ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା, ବନ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବେଶଗତ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ। ଏଭଳି ବିକାଶକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଦିତ ‘ପୂର୍ବ ସାବଧାନତା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ’ (precautionary principle) ଏବଂ ‘ପିଢ଼ିଗତ ସମାନତା’ (intergeneration equity)ର ବିରୋଧୀ। ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୪୮-ଏ (48 A), ୫୧-ଏ (51 A) ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରା ୨୧ (ଜୀବନ ଜୀଇଁବାର ଅଧିକାର)ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଲ୍ଲଂଘନ।

ଶେଷରେ, ଏହି ଚିଠି ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉଭୟଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଅଧିକ ରାସ୍ତା, କୋଠାବାଡ଼ି, ସହର, ଖଣି, ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବିନାଶକୁ ଯେଉଁ ପ୍ରଗତିର ମିଥ୍ୟା ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଉଛି, ତାହା ବଦଳରେ ଦେଶର ପାରିପାଶ୍ୱିର୍କ/ପରିବେଶଗତ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଉ।
କନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନାଲ କଣ୍ଡକ୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍ (ନିମ୍ନରେ ୭୭ ଜଣ ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀ)

1. ଆନନ୍ଦ ଆର୍ଣ୍ଣି, RAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

2. ଅରୁଣା ବାଗ୍‌ଚୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଯୁଗ୍ମ ସଚିବ, ଖଣି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

3. ସନ୍ଦୀପ ବାଗ୍‌ଚୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର

4. ଜେ.ଏଲ୍. ବାଜପେୟୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ପ୍ରଶାସନିକ ସୁଧାର ଓ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କମିଶନ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

5. ଜି. ବାଲଚନ୍ଦ୍ରନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର

6. ଭାପାଲା ବାଲଚନ୍ଦ୍ରନ୍, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

7. ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବାଲାକ୍ରିଷ୍ଣନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ କୋଇଲା ସଚିବ, ଭାରତ ସରକାର

8. ରାଣା ବାନାର୍ଜୀ, RAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

9. ଶରଦ ବିହାର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର
10. ମଧୁ ଭାଦୁଡ଼ି, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

11. ପ୍ରଦୀପ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ବିକାଶ ଓ ଯୋଜନା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ତାଲିମ ସଂସ୍ଥାନ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର

12. ନୂତନ ଗୁହା ବିଶ୍ୱାସ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ପୋଲିସ୍ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରାଧିକରଣ, ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର

13. ମୀରନ୍ ସି. ବୋରୱାଙ୍କର, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (DGP), ପୋଲିସ ଗବେଷଣା ଓ ବିକାଶ ବ୍ୟୁରୋ, ଭାରତ ସରକାର

14. ରବି ବୁଦ୍ଧିରାଜା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ପୋର୍ଟ ଟ୍ରଷ୍ଟ, ଭାରତ ସରକାର

15. ଆର୍. ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ, ପରିବହନ ଓ ନଗର ଉନ୍ନୟନ, ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର

16. ରାଚେଲ୍ ଚାଟାର୍ଜୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, କୃଷି ବିଭାଗ, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

17. ଏଫ୍.ଟି.ଆର୍. କୋଲାସୋ, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପୋଲିସ ମହାନିରୀକ୍ଷକ (DGP), କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ପୋଲିସ ମହାନିରୀକ୍ଷକ (DGP), ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ସରକାର

18. ଆନ୍ନା ଦାନୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର

19. ବିଭା ପୁରୀ ଦାସ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

20. ନିତିନ ଦେଶାଇ – ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଲାହକାର, ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

21. ଏମ୍.ଜି. ଦେବସହାୟମ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ହରିୟାଣା ସରକାର

22. ସୁଶୀଲ ଦୁବେ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱିଡେନ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

23. ସୁରେଶ କେ. ଗୋଏଲ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଭାରତୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ପରିଷଦ, ଭାରତ ସରକାର

24. ମୀନା ଗୁପ୍ତା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ପରିବେଶ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

25. ୱାଜାହତ ହବୀବୁଲ୍ଲା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ସୂଚନା ଆୟୁକ୍ତ

26. ସିରାଜ ହୁସେନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, କୃଷି ବିଭାଗ, ଭାରତ ସରକାର

27. ସୈୟଦ ମସୁଦ ହୁସେନ, IES (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ ଏବଂ ପଦାଧିକାର ବଳରେ ସଚିବ, ଜଳ ଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

28. ସଞ୍ଜୟ କୌଲ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର

29. ନୈନି ଜୟସୀଲନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଅନ୍ତଃ-ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ, ଭାରତ ସରକାର

30. ନଜୀବ ଜଙ୍ଗ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଉପ-ରାଜ୍ୟପାଳ, ଦିଲ୍ଲୀ

31. ସୁଧୀର କୁମାର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ

32. ଆଲୋକ ବି. ଲାଲ, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଅଭିଯୋଗ), ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ସରକାର

33. ସୁବୋଧ ଲାଲ, IPoS (ଇସ୍ତଫା ପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଉପ-ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ସଞ୍ଚାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

34. ହର୍ଷ ମନ୍ଦର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

35. ଅମିତାଭ ମାଥୁର, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଚିବ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ, ଭାରତ ସରକାର

36. ଅଦିତି ମେହତା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ରାଜସ୍ଥାନ ସରକାର

37. ମଳୟ ମିଶ୍ର, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ହଙ୍ଗେରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

38. ସତ୍ୟ ନାରାୟଣ ମୋହାନ୍ତି, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବ, ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗ

39. ଜୟଶ୍ରୀ ମୁଖାର୍ଜୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର

40. ରୁଚିରା ମୁଖାର୍ଜୀ, IP&TAFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଲାହକାର (ଅର୍ଥ), ଟେଲିକମ୍ କମିଶନ, ଭାରତ ସରକାର

41. ଅନୂପ ମୁଖାର୍ଜୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ବିହାର ସରକାର

42. ଦେବ ମୁଖାର୍ଜୀ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ବାଂଲାଦେଶ ହାଇକମିଶନର ଏବଂ ନେପାଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

43. ଶିବ ଶଙ୍କର ମୁଖାର୍ଜୀ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ (UK) ହାଇକମିଶନର

44. ଗୌତମ ମୁଖୋପାଧ୍ୟାୟ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମ୍ୟାନ୍‌ମାର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

45. ଜୁଗଳ ମହାପାତ୍ର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ବିଭାଗ, ଭାରତ ସରକାର

46. ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ଅର୍ଥ ଆୟୋଗ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

47. ପି. ଜୟ ଓମେନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ଛତିଶଗଡ଼ ସରକାର

48. ଅମିତାଭ ପାଣ୍ଡେ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଅନ୍ତଃ-ରାଜ୍ୟ ପରିଷଦ, ଭାରତ ସରକାର

49. ମୀରା ପାଣ୍ଡେ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ

50.  ଆଲୋକ ପର୍ତ୍ତି, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ କୋଇଲା ସଚିବ, ଭାରତ ସରକାର

51. ଜି.କେ. ପିଲ୍ଲାଇ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବ, ଭାରତ ସରକାର

52. ସ୍ମିତା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

53. ଭି.ପି. ରାଜା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନିୟାମକ ଆୟୋଗ

54. ଭି. ରାମଣୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, YASHADA, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର

55. ଏମ୍. ରମେଶକୁମାର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରଶାସନିକ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ

56. ଅର୍ଚ୍ଚନା ରଞ୍ଜନ, IRS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆର୍ଥିକ ଗୁପ୍ତଚର ବ୍ୟୁରୋ, ଭାରତ ସରକାର

57. ମଧୁକୁମାର ରେଡ୍ଡୀ ଏ., IRTS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ରେଳବାଇ ବୋର୍ଡ, ଭାରତ ସରକାର

58. କେ. ସୁଜାତା ରାଓ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚିବ, ଭାରତ ସରକାର

59. ସତୱନ୍ତ ରେଡ୍ଡୀ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ରସାୟନ ଓ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସ, ଭାରତ ସରକାର

60. ଜୁଲିଓ ରିବେରୋ, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପୋଲିସ ମହାନିରୀକ୍ଷକ (DGP), ପଞ୍ଜାବ ସରକାର

61. ମାନବେନ୍ଦ୍ର ଏନ୍. ରାୟ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର

62. ଏ.କେ. ସାମନ୍ତ, IPS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପୋଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଗୁପ୍ତଚର), ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର

63. ଦୀପକ ସାନନ୍, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରମୁଖ ସଲାହକାର, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

64. ବିଶ୍ୱରଞ୍ଜନ ଶାସମଲ, IRS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ସଶକ୍ତୀକରଣ ବିଭାଗ, ଭାରତ ସରକାର

65. ଜି.ଭି. ଭେଣୁଗୋପାଳ ଶର୍ମା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ରାଜସ୍ୱ ପରିଷଦ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାର

66. ଏନ୍.ସି. ସାକ୍ସେନା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ, ଯୋଜନା ଆୟୋଗ, ଭାରତ ସରକାର

67. ଆଫତାବ ସେଠ, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଜାପାନ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

68. ଅଶୋକ କୁମାର ଶର୍ମା, IFoS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (MD), ରାଜ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ବିକାଶ ନିଗମ, ଗୁଜରାଟ ସରକାର

69. ଅଶୋକ କୁମାର ଶର୍ମା, IFS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଫିନ୍‌ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ଏଷ୍ଟୋନିଆ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ

70. ରାଜୁ ଶର୍ମା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ରାଜସ୍ୱ ପରିଷଦ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

71.  ଶିବେନ୍ଦୁ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଚିବ (ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ) ଓ ସଦସ୍ୟ (ଅର୍ଥ), ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବୋର୍ଡ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ସରକାର

72.  ଅଭୟ ଶୁକ୍ଲା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ (ଜଙ୍ଗଲ ଓ କାରିଗରୀ ଶିକ୍ଷା), ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର

73. ତାରା ଅଜୟ ସିଂ, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର

74. ମୃଦୁଲା ସିହ୍ନା, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ପ୍ରଶାସନିକ ତାଲିମ ସଂସ୍ଥାନ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ସରକାର

75. ପ୍ରକୃତି ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ, IFoS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ମୁଖ୍ୟ ବନ ସଂରକ୍ଷକ (PCCF) ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିକାରୀ, କେରଳ ପୁନର୍ନିମାଣ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, କେରଳ ସରକାର

76. ଅନୂପ ଠାକୁର, IAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସଦସ୍ୟ, ଜାତୀୟ ଉପଭୋକ୍ତା ବିବାଦ ନିବାରଣ ଆୟୋଗ

77. ଗୀତା ଥୁପାଲ, IRAS (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) – ପୂର୍ବତନ ସାଧାରଣ ପରିଚାଳକ (GM), ମେଟ୍ରୋ ରେଳ, କୋଲକାତା

Source:  https://sabrangindia.in/prioritise-ecological-security-of-country-over-false-narrative-of-highway-development-ccg-to-govt-courts/

Comments

0 comments