“ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ନିଆଁ କବି ଗୋଦାବରୀଶ

ଉପସ୍ଥାପନା : ଡ଼. ରଶ୍ମି ଦାସ

ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା- ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଦୁର୍ଜୟ କବିଙ୍କ ଜାଗରଣର ଅସ୍ତ୍ରଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଇତିହାସରେ ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ର ଜଣେ ନିର୍ଭୀକ, ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ସ୍ରଷ୍ଟା । କବି, ଗାଳ୍ପିକ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗକାର ଭାବେ ସେ ଓଡ଼ିଆ ଜନଜୀବନକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଥିଲେ । ସମାଜର ଅନ୍ୟାୟ, ଅସମାନତା, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ, ଶୋଷଣ ଓ ଦୁର୍ନୀତି ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ  କରୁଥିଲା । ସେହି ଅସନ୍ତୋଷକୁ ସେ କେବଳ ନିଜ ମନରେ ରଖିନଥିଲେ; କଲମକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ସମାଜର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାମାଜିକ ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରତୀକ ।୧୯୩୮ ମସିହାରେ ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ପାଦନାରେ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ପ୍ରକାଶନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ନାମଟି ଯେପରି ଅର୍ଥବହ, ତାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେପରି ସ୍ପଷ୍ଟ । ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା ଅନ୍ଧକାରକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଅନ୍ୟାୟର ଆବରଣକୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥାଏ ଓ ନିରବତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିବାଦର ସ୍ୱର ଉଠାଏ । ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ମଧ୍ୟ ସେହି ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା । ଏହା କେବଳ ହାସ୍ୟ-ବ୍ୟଙ୍ଗର ପତ୍ରିକା ନୁହେଁ; ଏହା ଥିଲା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅଭାବ, ଦୁଃଖ, ଅଧିକାର ଓ ସାମାଜିକ ସଚେତନତାର ଏକ ନିର୍ଭୀକ ମଞ୍ଚ । ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗର ବିଶେଷତା ଥିଲା ତାହାର ସରଳତା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣତା । ସେ କଠିନ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜଟିଳ ଭାଷାରେ ନୁହେଁ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ବୁଝିପାରିବା ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ । ହସାଇବା ସହିତ ସେ ପାଠକଙ୍କୁ ଭାବିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗର ହସଥିଲା ମୁହଁରେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଆଘାତ ଥିଲା ସମାଜର ବିବେକ ଉପରେ । ଏହି କାରଣରୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦେଇନଥିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ପାଠକଙ୍କ ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିଲା । ସମାଜରେ ଜାତିଭେଦ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା, ବାଲ୍ୟବିବାହ, ଯୌତୁକପ୍ରଥା, ନାରୀ ଅବମାନନା, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅନ୍ୟାୟ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଲକ୍ଷିତ ରହିନଥିଲା । ସେ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ କୌଣସି ସମାଜର ଉନ୍ନତି କେବଳ ରାସ୍ତା, ଘର, ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧିରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ମଣିଷର ଚିନ୍ତାଧାରା ବଦଳିଲେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ । ତେଣୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ କୁସଂସ୍କାରର ମୂଳକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମଣିଷକୁ ନିଜ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଚେତନାର ମୂଳରେ ଥିଲା ସତ୍ୟବାଦୀ ଆଦର୍ଶ । ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ଭଳି ମହାନ ଚିନ୍ତକଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ଶିକ୍ଷାଧାରା ତାଙ୍କ ମନରେ ସେବା, ସତ୍ୟ, ତ୍ୟାଗ ଓ ମାନବିକତାର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲା । ସେହି ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପରେ ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାମ୍ବାଦିକତାର ଭିତ୍ତି ହୋଇଥିଲା । ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଭୟରେ ସତ୍ୟକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସତ୍ୟକୁ ସାହସର ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ବାଛିଥିଲେ । ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଥିଲା ତାହାର ନିର୍ଭୀକତା । ସମାଜରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକେ ଭୟ, ସ୍ୱାର୍ଥ କିମ୍ବା ନିରବତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏହି ପତ୍ରିକା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ସାହସ ଦେଖାଇଥିଲା । ଅନ୍ୟାୟକୁ ଅନ୍ୟାୟ ବୋଲି କହିବା, ଶୋଷଣକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ଭୁଲ ପରମ୍ପରାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ତାହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ କେବଳ ଏକ ପତ୍ରିକା ନୁହେଁ, ଏକ ମାନସିକ ଆନେ୍ଦାଳନର ରୂପ ନେଇଥିଲା । ଏହାର ଆଉ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଟ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଏହାର ନିକଟ ସମ୍ପର୍କ । ଭାଷା ଥିଲା ସରଳ, ଉଦାହରଣ ଥିଲା ଜୀବନରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଥିଲା ସହଜରେ ବୁଝିହେବା ଭଳି । ତେଣୁ ଏହା ପାଠକଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖିନଥିଲା; ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର କଥାକୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ କହିଥିଲା । ଏହି ଲୋକମୁଖୀ ଦୃଷ୍ଟି ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିଥିଲା । ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଲେଖନୀରେ ହାସ୍ୟ ଓ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅନ୍ତରାଳରେ ଥିଲା ଗଭୀର ମାନବିକତା । ସେ କାହାକୁ ଅପମାନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟଙ୍ଗ କରୁନଥିଲେ; ଭୁଲ ଚିନ୍ତା, ଅନ୍ୟାୟ ପ୍ରଥା ଓ ଦୁର୍ନୀତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣକୁ ଆଘାତ କରିବାପାଇଁ ବ୍ୟଙ୍ଗକୁ ମାଧ୍ୟମ କରୁଥିଲେ । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ହାସ୍ୟରେ ଥିଲା ଶିକ୍ଷା, ତାଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗରେ ଥିଲା ପ୍ରତିବାଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ କଲମରେ ଥିଲା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆକାଂକ୍ଷା । ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ବ୍ୟଙ୍ଗକୁ ଏକ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱଶୀଳ ସୃଜନଶୀଳ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରିବାରେ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ଅବଦାନ ସ୍ମରଣୀୟ । ଏହା ପାଠକଙ୍କୁ କେବଳ ହସାଇ ନଥିଲା; ନିଜ ସମାଜକୁ ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖିବାର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲା । ନିରବତାର ବଦଳରେ ପ୍ରଶ୍ନ, ଭୟର ବଦଳରେ ସାହସ ଓ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର ବଦଳରେ ବିବେକକୁ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲା । ସେହିପରି, ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’କୁ କେବଳ ଏକ ପୁରୁଣା ବ୍ୟଙ୍ଗପତ୍ରିକା ଭାବେ ଦେଖିଲେ ତାହାର ପ୍ରକୃତ ମହତ୍ତ୍ୱ ଧରାପଡ଼ିବ ନାହିଁ । ଏହାଥିଲା ଜାଗ୍ରତ ବିବେକର ନିଆଁ, ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିବାଦର ଶିଖା ଓ ସାଧାରଣ ମଣିଷର ସ୍ୱର । ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ କଲମ ଯେଉଁ ନିଆଁ ଜାଳିଥିଲା, ସେହି ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସତ୍ୟ କହିବା, ଅନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଓ ସମାଜକୁ ମାନବିକ କରିବାର ସାହସ ଦେଇଥାଏ । ସେ ସମୟର ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଭାବିଲେ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ଆବଶ୍ୟକତା ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ । ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ସୀମିତ ଥିଲା, ଅନେକ କୁସଂସ୍କାର ସମାଜକୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନିଜ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ସବୁବେଳେ ସଚେତନ ନଥିଲେ । ଏପରି ସମୟରେ ଏକ ସରଳ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭାଷାର ପତ୍ରିକା ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଜନ୍ମାଇବାର ଶକ୍ତି ରଖୁଥିଲା । ଗୋଦାବରୀଶ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସାହିତ୍ୟ ମାତ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ସାଧନ ନୁହେଁ; ଏହା ସତ୍ୟ ଓ ସମାଜର ପକ୍ଷରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବାର ଏକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ରେ ଶାସକ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ସାମାଜିକ ଢୋଙ୍ଗ ଓ ଲୋକଦେଖାଣିଆ ନୀତିବୋଧ ପ୍ରତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଗୋଦାବରୀଶଙ୍କ ଲେଖାର ଉଦେ୍ଦଶ୍ୟ ଥିଲା ମଣିଷକୁ ନିଜକୁ ନିଜେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା । ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ-ଯେଉଁ ସମାଜ ନୀତି ଓ ଧର୍ମର କଥା କହେ, ସେହି ସମାଜରେ ଦୁର୍ବଳ ମଣିଷ କାହିଁକି ଅବହେଳିତ? ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟର ପକ୍ଷରେ କଥା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଜୀବନରେ କେତେ ଦୂର ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ? ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହିଁ ତାଙ୍କ ବ୍ୟଙ୍ଗକୁ ଚିନ୍ତନଶୀଳ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଲେଖନୀରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଚେତନାରୁ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବା ସମାଜରେ ସ୍ୱାଧୀନତା କେବଳ ରାଜନୈତିକ ମୁକ୍ତି ନୁହେଁ, ମଣିଷର ମନର ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହେବା ଦରକାର ବୋଲି ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା । ଜାତି, ଧନ, ପଦ ଓ ପ୍ରଥାର ଶୃଙ୍ଖଳାରୁ ମଣିଷ ମୁକ୍ତ ନହେଲେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅର୍ଥ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଏ । ତେଣୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ସାମାଜିକ ବ୍ୟଙ୍ଗର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ମୁକ୍ତିଚେତନା ଲୁଚିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କଲମ ସାମାଜିକ ବିକୃତି ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିଥିଲା । ଶକ୍ତି ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶୋଷଣର ରୂପ ବଦଳେନାହିଁ, ତେବେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆସିନାହିଁ- ଏହି ମନୋଭାବ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ଚେତନା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ । ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମାଜରେ ଅନ୍ୟାୟ, ଭେଦଭାବ, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ଶୋଷଣ ରହିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପରି ନିର୍ଭୀକ କଲମର ପ୍ରୟୋଜନ ରହିବ । ଆଜିର ଯୁଗରେ ମାଧ୍ୟମର ରୂପ ବଦଳିଛି । ଛାପା ପତ୍ରିକା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମ, ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଓ ଅନେକ ନୂଆ ଯୋଗାଯୋଗ ମାର୍ଗ ଉପଲବ୍ଧ । କିନ୍ତୁ ମାଧ୍ୟମ ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ବଦଳେ ନାହିଁ । ଏହିଠାରେ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ର ଆଧୁନିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି । ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଏମିତି ସାହିତ୍ୟ ଓ ସାମ୍ବାଦିକତା ଦରକାର, ଯାହା ଲୋକପ୍ରିୟତା ପାଇଁ ସତ୍ୟକୁ ବିକୃତ କରିବ ନାହିଁ, ଭୟରେ ନିରବ ହେବ ନାହିଁ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ସାମ୍ନାରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଇବ ନାହିଁ । ଏହି ଅର୍ଥରେ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ଗୋଦାବରୀଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ସଜୀବ ପ୍ରତିଛବି । ତାଙ୍କ ମନରେ ଥିବା ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତା, ନ୍ୟାୟବୋଧ, ମାନବିକତା ଓ ପ୍ରତିବାଦୀ ସ୍ୱର ଏହି ପତ୍ରିକାରେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା । ସେଥିପାଇଁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ କେବଳ ସାହିତ୍ୟିକ ଇତିହାସରେ ନୁହେଁ; ଓଡ଼ିଆ ସମାଜର ଚେତନା ଗଠନର ଇତିହାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ଅନ୍ତତଃ କୁହାଯାଇପାରେ, ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ଥିଲା ଏକ ଜାଗରଣର ଶିଖା । ଏହାର ନିଆଁ ଧ୍ୱଂସ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜଳୁଥିଲା । ଏହାର ବ୍ୟଙ୍ଗ ମଣିଷକୁ ଅପମାନ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମଣିଷକୁ ନିଜ ଭୁଲ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ଆଇନା ଦେଖାଇବାର ଏକ ଉପାୟ ଥିଲା । ଗୋଦାବରୀଶଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ କଲମ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଥିଲା, ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ସେହି ଶିଖାକୁ ଜନମନରେ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲା । ତେଣୁ ‘ନିଆଁଖୁଣ୍ଟା’ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଶିଖାଏ-ସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହିବା, ଅନ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଓ ମାନବିକତା ପାଇଁ ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ୱ ।

Comments

0 comments